Ses Kayıtları ve Dedektiflerin Elde Ettiği Deliller Boşanma Davasında Kullanılabilir mi?

Delil Hukukunda Temel İlke Nedir?

Türk Hukuk sisteminde delil serbestisi ilkesi geçerlidir. Ancak bu ilke, hukuka uygun yollarla elde edilen delilleri kapsar. Anayasa’nın 20. maddesi ve Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) özel hayatın gizliliğini koruyan hükümleri, bireylerin özel hayatlarının izinsiz şekilde kayıt altına alınmasını yasaklamaktadır. Bu çerçevede, hukuka aykırı yollarla elde edilen deliller, mahkemede geçerli kabul edilmez.

Ses Kaydı Mahkemeye Delil Olarak Sunulabilir mi?

Bir ses kaydının hukuka uygun sayılabilmesi için bazı şartların sağlanması gerekir:

• Tarafın kendi rızasıyla yaptığı kayıtlar: Kişi, kendi konuşmalarını içeren kayıtları hukuka uygun olarak mahkemeye sunabilir. Ancak bu kayıt, üçüncü kişilerin özel alanlarına giriyorsa sorun teşkil edebilir.

• Hakkın korunması amacıyla kayıt: Yargıtay içtihatlarına göre, kişinin bir haksızlığa uğraması ve bu durumu ispatlayabilmesi için başka bir yolu bulunmaması durumunda, özel konuşmaların kaydı meşru savunma kapsamında değerlendirilebilir. Örneğin, eşinin şiddet uyguladığını ispatlamak isteyen bir kişinin, başka türlü ispat olanağı bulunmuyorsa, ses kaydı hukuka uygun kabul edilebilir.

• Gizlice yapılan kayıtlar: Eşin haberi olmadan yapılan ses kayıtları, kural olarak hukuka aykırıdır. Ancak “meşru savunma” veya “zorunluluk hali” çerçevesinde istisnai olarak geçerli sayılabilir.

Yargıtay, ses kayıtlarının delil niteliği hakkında birçok emsal karar vermiştir. Genel olarak, şu kriterler göz önünde bulundurulur:

• Kayıt meşru bir menfaatin korunması amacıyla mı yapılmıştır?

• Başka bir delil aracı bulunmakta mıdır?

• Kayıt yapılırken özel hayatın gizliliği ihlal edilmiş midir?

Örnek: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin bir kararında, eşin sürekli şiddet uyguladığı iddiasını ispatlayacak başka bir delil olmadığı için, yapılan ses kaydının delil olarak kabul edilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Eşe Ait, Hukuka Uygun Şekilde Elde Edilmiş Ses, Görüntü ve Kayıtlar Boşanma Davasında Delil Olarak Kullanılabilir mi?

Eşler birlikte yaşamak, birbirlerine sadık kalmak ve yardımcı olmak zorundadır. ( TMK. m. 185) Aldatan eş, sadakat yükümlülüğüne aykırı davranarak kanunu ihlal etmekte, kusurlu davranmaktadır. Aldatılan eşin, sırf bu hukuka aykırı eylemi ortaya çıkartmak ve mahkemeye sunmak için aldatan eşin ses ve görüntü kayıtlarını onun bilgisi dışında kayda alması hukuka aykırı bir eylem olarak değerlendirilmemektedir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2021/478 E., 2021/1604 K. VE 23/02/2021 Tarihli Kararı” ilamında eşlerin birbirine sadık kalmakla yükümlü olduklarını ve eşinin sadakatinden şüphe duyan eşin, ses kayıt ses kayıt cihazı yerleştirerek eşinin konuşmalarını kaydetmesi sonucu elde ettiği delilleri hukuka uygun kabul etmiştir. Söz konusu kararda “ Davacı kadın tarafından, davalı erkeğin telefonundaki SKYPE isimli sesli, görüntülü ve yazılı sohbet ve iletişim uygulaması üzerinden başka kadınlarla yapmış olduğu cinsel içerikli yazışmaların ekran görüntüleri alınmak suretiyle dosyaya sunulan çıktıların erkeğin haberi olmaksızın, onun bilgisi ve rızası dışında sırf delil oluşturmak maksatlı olarak hukuka aykırı bir şekilde elde edildiğinden bahsedilemez. Bu durumda, davacı tarafça usulüne uygun olarak elde edilen ve dosyaya sunulan bu delilin hükme esas alınmasında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmamaktadır. O halde istinaf incelemesi yapan bölge adliye mahkemesince, davacı kadın tarafından sunulan bu delil de dikkate alınarak hüküm kurulmak ve istinaf incelemesi buna göre yapılarak bir karar verilmek üzere hükmün münhasıran bu sebeple bozulmasına karar vermek gerekmiştir” şeklindedir.

Hukuka Aykırı Şekilde Elde Edilmiş veya Hukuka Aykırı Şekilde Yaratılmış Ses, Görüntü ve Kayıtlar Boşanma Davasında Delil Olarak Kullanılabilir mi?

Bir delilin hukuka aykırı olarak elde edilmesi ile hukuka aykırı şekilde yaratılması farklıdır. Özellikle boşanma davalarında delillerin hukuka aykırı elde edilmesi yasağının oldukça esnetildiği görülmektedir. Ancak bu durumdan farklı olarak hukuka aykırı şekilde yaratılan deliller hiçbir şekilde hükme esas alınmamaktadır. Yargıtay’ın kurgu sonucu oluşturulan videonun (montaj) hükme esas alınmayacağına, sahte hesap açılarak sosyal medya hesaplarından elde edilen delillerin de hukuka aykırı olduğuna, telefonlara yüklenen casus programlar veya şifre kırma yolu ile elde edilen delillerin hükme esas alınmayacağına ilişkin pek çok kararı mevcuttur. Bu konuya ilişkin Yargıtay kararı örneği ise şu şekildedir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2013/19577, K. 2014/1926

Davacı kadının, davalı eşinin Facebook üzerinden başka kadınlarla yaptığı yazışmaların çıktısını sunarak boşanma talep etmesi üzerine, mahkeme bu görüntüleri delil olarak kabul etmiştir. Ancak Yargıtay, davacının kendisini eşinin dayısı gibi tanıtarak bu yazışmaları oluşturduğunu ve bu nedenle delilin hukuka aykırı olduğunu belirterek hükmü bozmuştur. Görüldüğü üzere Yargıtay aldatılan kadının her ne kadar kocasının itirafını içerse de kendisini kocasının dayısı olarak göstererek aldığı yazışmalar hukuka aykırı olduğu için hükme esas teşkil etmemiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2011/2-703 E., 2012/70 K. Ve 15/02/2012 Tarihli Kararı

“Mahkemece, hükme esas alınan CD, davalı kadının rızası dışında kaydedildiği gibi sırf boşanma davasında delil olarak kullanılmak amacıyla bir kurgu sonucu oluşturulmuştur. O halde bu şekilde oluşturulmakla usulsüz olarak yaratılmış bu delilin hükme esas alınması mümkün değildir.”

Bu karar, boşanma davasında davalı kadının rızası dışında kaydedilen ve sadece boşanma davasında delil olarak kullanılmak amacıyla oluşturulan CD kaydının hukuka aykırı delil olarak kabul edilmesi gerektiğine karar vermiştir. Mahkeme, bu CD kaydını hükme esas alarak davalının daha fazla kusurlu olduğuna karar vermiş, ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bu delilin usulsüz olarak yaratıldığını ve hukuka aykırı olduğunu belirterek direnme kararını bozmuştur.​

Boşanma Davasında Dedektif Tutmak Hukuka Uygun mu?

Boşanma davaları, tarafların kişisel ve özel hayatlarına doğrudan etki eden, çoğu zaman hassas bir süreçtir. Bu süreçte, özellikle zina, sadakatsizlik, aldatma ya da gizli mal varlığı gibi iddiaların ispatı büyük önem taşır. Peki, boşanma davasında özel dedektif tutmak hukuka uygun mudur? Dedektif tarafından elde edilen bilgiler mahkemede delil olarak kabul edilir mi?

Boşanma davalarında tarafların iddialarını ispatlaması gerekir. Zina, hayata kast, onur kırıcı davranış gibi özel boşanma nedenleri varsa bu durumların kesin ve somut delillerle ortaya konulması zorunludur. Mahkemeler genellikle aşağıdaki türde delilleri kabul eder:

• Tanık ifadeleri

• Mesaj kayıtları, e-postalar

• Fotoğraflar, videolar

• Otel kayıtları, seyahat bilgileri

• Sosyal medya içerikleri

Türk hukuk sisteminde özel dedektiflik mesleği yasayla açıkça düzenlenmemiştir. Ancak bu durum, dedektiflik hizmetlerinin tamamen yasadışı olduğu anlamına gelmez. Önemli olan, dedektifin bilgi toplarken hukuka uygun yöntemler kullanmasıdır.

Eğer bir dedektif şu yollarla bilgi topluyorsa bu hukuka aykırı sayılabilir:

• Kişinin izni olmadan özel alanına girilmesi (ev, özel araç vb.)

• Telefon dinleme, gizli kamera yerleştirme

• Sosyal medya hesaplarına yasa dışı erişim

• Kişisel verilerin rızasız şekilde elde edilmesi

Bu gibi yöntemlerle elde edilen deliller, “hukuka aykırı delil” olarak kabul edilir ve mahkemede kullanılmaz.

Özel dedektif, genel ve kamusal alanlarda gözlem yaparak bilgi ve görüntü topladıysa, bu deliller mahkeme tarafından değerlendirilebilir.

Örneğin:

• Taraflardan biri, başka biriyle sık sık aynı otelde kalıyorsa ve bu durum kamusal alan görüntüleriyle belgelenmişse

• Zina veya sadakat yükümlülüğüne aykırı davranışlar kamuya açık şekilde gerçekleşmişse

Bu tür delillerin hukuka uygun sayılması mümkündür. Ancak yine de her somut olay, mahkemenin takdirine tabidir.

Dedektifin Elde Ettiği Deliller Boşanma Davasında İşe Yarar mı?

Özel dedektif tarafından elde edilen bilgiler, eğer hukuka aykırı yollarla elde edilmemişse, boşanma davasında delil olarak kullanılabilir. Bu noktada, hukuki destek almak ve süreci bir avukat aracılığıyla yürütmek oldukça önemlidir.

Yukarıda yer verilen kararlara bakıldığında boşanma davalarında hukuka aykırı olarak elde edilmiş delillerin değerlendirilmesinde somut olayın özelliğine göre esnek davranıldığı, eşlerin birlikte yaşadığı konutta bulunan not defteri, günlük gibi eşyalara delil olarak dayanılabildiği, yine telefon yazışmaları içeriklerinin kullanabildiği, boşanma davasında kullanılmak üzere alınan ses ve video kayıtlarının olay özelliğine göre hukuka aykırı delil sayılmadığı ve yargılama esnasında hükme esas alınabildiği görülmektedir.